3 . يكى از دانشمندان ( راجع به مسكن زندانيان ) : لازم است ساختمان ، داراى تسهيلات رفاهى باشد و آنان را از سرما و گرما حفظ كند . بدين جهت است كه ملاحظه مىكنيد پيامبر اكرم زندانيان را در خانه‌هاى معمولى كه ساير مردم در آن سكونت داشتند ، جاى مىداد و از نظر نور و وسعت كمبودى نداشت حتى اسيران جنگى را كه حكمشان قتل است در همان خانه‌هاى معمولى نگه‌دارى مىكرد گاهى آنان را ميان صحابه تقسيم مىكرد و گاهى در يك خانه آنان را گرد مىآورد مثل خانهء زنى انصارى از طايفهء بنى نجار . « 1 » آراى ديگر مذاهب 4 . خراج : عمر بن عبد العزيز چنين نوشت : هيچ‌يك از مسلمانان را در زندان به زنجير نكشيد كه نتواند ايستاده نماز بخواند و هيچ كس را شبانگاهان در قيد نگه نداريد ، مگر قاتلى كه بايد قصاص شود . از زكات به مقدار كافى نان و خورشت به آنان بدهيد و السلام . [ در جاى ديگر دارد ] دستور بده مقدار مواد غذايى ماهانه ارزيابى شود و جيرهء آنان را به صورت نقدى پرداز ؛ زيرا اگر جيرهء آنان را به صورت غير نقدى بدهى مسئولان زندان ، نگهبانان و مأموران از آن مىدزدند . اين كار را به عهدهء فردى نيكوكار و صالح بگذار تا نام‌هاى زندانيان نيازمند را يادداشت كند و نزد خود نگه‌دارد و ماهانه به ايشان جيره بپردازد . بدين صورت كه مىنشيند و يكى يكى نام‌ها را مىخواند و پول را در دست او مىگذارد . هر كس آزاد شده و رفته جيره‌اش بازگردانده مىشود . جيره هر نفر ماهانه ده درهم است و همهء زندانيان به جيره احتياج ندارند . لباس زندانى در زمستان يك پيراهن و يك بالاپوش و در تابستان يك پيراهن و يك لنگ است به زنان هم به همان مقدار داده مىشود و لباس آن‌ها در زمستان يك پيراهن و يك مقنعه و يك بالاپوش و در تابستان يك پيراهن و يك لنگ و يك مقنعه است . . . « 2 » 5 . سرخسى ( دربارهء كسى كه بدهى خود را به تأخير مىاندازد ) : از اين جهت گفته‌اند سزاوار است در جايى سخت بدون فرش و زيرانداز نرم زندانى شود . . . « 3 » 6 . سيّد سابق : سزاوار است زندان وسيع باشد و از بيت المال به زندانى خرجى و به هر زندانى به قدر نياز غذا و لباس بدهند . ندادن غذا و لباس ، مسكن بهداشتى و ما يحتاج

--> ( 1 ) . احكام السجون ، ص 117 . ( 2 ) . ص 150 . ( 3 ) . مبسوط ، ج 20 ، ص 90 .